tarihinde yayınlandı Yorum yapın

1865’te Çizilen İstanbul Salgın Haritası

Son bir aydır insanları eve kapatan korona virüs salgını nedeniyle salgınların tarihine yönelik içerik ve belgeler yoğun ilgi görüyor. 1865 yılında patlak veren kolera salgınının İstanbul Boğazı’ndaki yayılımını gösteren bir salgın haritası, salgınla mücadelede geçmiş pratiklere ışık tutuyor.

Öncelikle bahsettiğimiz haritanın çizildiği dönemdeki afete, yani 1865 yılındaki kolera salgınına kısaca değinelim.

Osmanlı topraklarında ilk olarak Hicaz‘da baş gösteren bu salgının -Korona virüs salgınının bugün ülkemizdeki başlangıcına katkısı yönüyle de benzer şekilde- hac dönüşü Kızıldeniz ve Mısır yoluyla diğer Osmanlı topraklarına ve Avrupa’ya yayıldığı biliniyor.

1865 yılının Temmuz ayında Osmanlı’nın başkenti İstanbul’da başlayan ve büyük kolera da denilen bu salgın, yaklaşık dört ay devam ederek Ekim ayında son buluyor.

İstanbul’un gördüğü en büyük afetlerden olan bu salgında 30 bin kişi ölüyor. Bu dönemde sadrazamın başkanlık ettiği bir komisyon kurularak, hastalığın yayılımının engellenmesine ve hastaların tedavisine çalışılıyor.

İşte bu çalışmalar kapsamında; Osmanlı’da modern psikiyatrinin kurucusu ve kolera uzmanlarından Dr. Louis Mongeri tarafından İstanbul boğazı ve civarında salgının yayılımını gösteren bir salgın haritası çiziliyor.

Tıp ve psikiyatri tarihçisi Fatih Artvinli, geçtiğimiz günlerde bu haritayı Twitter hesabından şu şekilde paylaştı. (Gazete Kadıköy’ün bu paylaşımdan yola çıkarak kendisi ile tarihte salgınlar ve korona virüs üzerine yaptığı röportaja şuradan erişebilirsiniz.)

1865 kolera salgınının yayılımını gösteren, Dr. Luigi Mongeri tarafından çizilmiş İstanbul Boğazı ve civarı haritası. Kaynak: SALT Araştırma.

Tıp tarihçisi Nuran Yıldırım ise yakın zamanda kendisi ile yapılan bir söyleşide harita için şu notu düşüyor:

Büyük Kolera’nın etkisini ve alınacak tedbirleri raporlamaya özen gösteren doktorlardan Dr. Luigi Mongeri, 1865 yılı İstanbul Kolera Haritası’nı hazırlamıştır. Bu haritanın çağdaşları gibi kentin altyapı sistemlerine ya da planına çakışan bir harita olduğunu iddia edemeyiz. Nitekim o dönemde İstanbul’a ilişkin kadastral haritalama çalışmalarının yeni yeni geliştiğini biliyoruz. Dr. Mongeri İstanbul Boğaz hattında vaka görülen yerleşimlerin işaretlendiği bir veri haritası oluşturmuştu. Yayılım geniş olsa da, Dr. Mongeri Kolera Haritası’na referansla yazılan Gazette Medicale D’Orient (Nisan, 1868) makalesinde Kasımpaşa başta olmak üzere yoksul mahalleler salgın kaynağı olarak görülüyordu.

SALT Araştırma arşivindeki bilgiye göre harita şu anda, Ali Kemal’in torunu olarak da bilinen, tarihçi-yazar Sinan Kuneralp koleksiyonunda yer alıyor.

İlginizi çekebilir

İlgili ürünler

Paylaş
Bir cevap yazın